IOHN KENNETH GALBRAITH : «ΤΟ ΒΑΣΙΚΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ :...

IOHN KENNETH GALBRAITH : «ΤΟ ΒΑΣΙΚΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ : ΕΝΑ ΕΤΑΙΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΑΣΙΣΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΑΧΑΛΙΝΩΤΗ ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΑΥΤΟΠΛΟΥΤΙΣΜΟΥ»

101
0
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ
Σ

Δεν είναι η πρώτη φορά που προσφεύγουμε στα κείμενα του κορυφαίου Αμερικανού οικονομολόγου, John Kenneth Galbraith, για να κατανοήσουμε και να απωκοδικοποιήσουμε τις οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις είτε στον κόσμο είτε στη χώρα μας. έφυγε πριν λίγους μήνες από τη ζωή και ήταν ο τελευταίος, μετά τον Ρόμπερτ Χαϊλμπρόνερ, Αμερικανός Θεσμικός Οικονομολόγος, εκπρόσωπος της Αμερικανικής Θεσμικής Σχολής (American Institutionalist School). Στο τελευταίο βιβλίο του που κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Α.Α. ΛΙΒΑΝΗ με τίτλο «ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ  ΑΘΩΑΣ ΑΠΑΤΗΣ – Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ» είναι άκρως διαφωτιστικό για την πραγματικότητα των επιχειρήσεων και της εταιρικής διοίκησης. Και σ’ αυτό το βιβλίο ο μεγάλος οικονομολόγος παραμένει πιστός στις αρχές και στις αξίες του. Όπως σημειώνει στον πρόλογό του ο κ. Κώστας Μελάς, «η συμμετοχή του στην αλλαγή πλεύσης της οικονομικής πολιτικής των ΗΠΑ το 1933 τον δίδαξε ότι η πολιτική δραστηριότητα αποτελεί την ουσία της ανθρώπινης δράσης και την άποψη αυτή την υποστήριξε σε ολόκληρη τη ζωή του, συμμετέχοντας ενεργά στην πολιτική ζωή της χώρας του… επέμεινε στη μεγάλη σπουδαιότητα των ιστορικών, κοινωνικών και θεσμικών παραγόντων στην κατανόηση των οικονομικών φαινομένων… Κατά τον Γκαλμπρέιθ σκοπός της οικονομικής επιστήμης είναι να κατανοηθεί ο τρόπος με τον οποίο συμπεριφέρεται τα δρώντα οικονομικώς άτομα. Για να επιτευχθεί αυτό θα πρέπει α ληφθούν υπόψη οι αξίες των ατόμων, οι συνήθειές τους καθώς και οι επιδράσεις που δέχονται από κάθε ιστορική, κοινωνική και θεσμική μεταβολή. Η ιστορία, ο πολιτισμός και το θεσμικό πλαίσιο αποτελούν τους πυλώνες μιας δυναμικής επιστημονικής ερμηνείας των οικονομικών φαινομένων… η οικονομική σκέψη του Τζον Κένεθ Γκαλπρέιθ αποτελεί έναν δημιουργικό συγκερασμό των απόψεων του Θόρνσταϊν Βεμπλέν, που υπήρξε ένας από τους δασκάλους του, και των σύγχρονων εξελίξεων στην οικονομική θεωρία κυρίως μετά την κεϊνσιανή προβληματική και την παρεμβατική κρατική πολιτική που αυτή υιοθετούσε… για τον Γκαλμπρέιθ ο μόνος τρόπος αντίδρασης των κοινωνικών υποκειμένων στις επιβουλές των ολιγοπωλιακών επιχειρήσεων είναι η οργάνωση σε συνδικάτα και σε καταναλωτικές ενώσεις, ενώ παράλληλα ασκείται πίεση στο κράτος για την υιοθέτηση σαφούς αντιμονοπωλιακής και αντιολιγοπωλιακής νομοθεσίας».

Τα χαρακτηριστικά αποσπάσματα που παραθέτουμε μας φωτίζουν πτυχές και πλευρές της επιχειρηματικής και εταιρικής πραγματικότητας και μας δίνουν ένα πλαίσιο χειρισμού και διευθετήσεων για την ελληνική πολιτική και επιχειρηματική κατάσταση πραγμάτων.

 

*

*   *

 

Η παρείσδυση του ιδιωτικού

στον δημόσιο τομέα

 

Το βασικό χαρακτηριστικό του 21ου αιώνα: ένα εταιρικό σύστημα βασισμένο στην αχαλίνωτη δύναμη του αυτοπλουτισμού.

 

Η επιχειρηματική εξουσία ανήκει στις διοικήσεις –μια γραφειοκρατία που ελέγχει το έργο και τις αμοιβές της. Οι αμοιβές αγγίζουν τα όρια της ληστείας. Αυτό είναι ολοφάνερο. Σε πρόσφατες περιπτώσεις, αναφέρεται ως εταιρικός σκάνδαλο.

 

Τα τελευταία χρόνια, η παρείσδυση σ’ αυτό που ονομάζεται δημόσιος τομέας του κατ’ επίφαση ιδιωτικού τομέα έχει γίνει κοινός τόπος. Η εταιρική διοίκηση, έχοντας πλήρη εξουσία στη σύγχρονη μεγάλη επιχείρηση, ήταν φυσικό ότι θα επέκτεινε το ρόλο της στην πολιτική και την κυβέρνηση. Κάποτε υπήρχε η λαβή του καπιταλισμού στον δημόσιο τομέα· σήμερα υπάρχει η λαβή των διοικητών των εταιρειών.

 

Η διεφθαρμένη λογιστική

και τα εταιρικά σκάνδαλα

 

Η ελάχιστα αναμενόμενη συνεισφορά στην αρνητική, ακόμη και εγκληματική αυτή δραστηριότητα ήταν η διεφθαρμένη λογιστική. Παρείχε κάλυψη για ύποπτες ενέργειες, που έφταναν μέχρι την άνευ προσχημάτων κλοπή. Άτομα με ανήσυχο πνεύμα θεωρούσαν τη λογιστική ως ικανή και τίμια μέθοδο. Έχοντας ξοδέψει μια ζωή στα οικονομικά, τόσο ως καθηγητής, όσο και ως συγγραφέας και για κάποιο καιρό ως δημόσιος αξιωματούχος, αλλά και από επιστημονικό ενδιαφέρον, λογικό είναι να έχω διαβάσει δεκάδες, πιθανώς εκατοντάδες εταιρικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Το ότι οι καταστάσεις αυτές θα μπορούσαν να είναι μέσο συγκάλυψης σιωπηρών κλοπών είναι κάτι που δεν πέρασε ποτέ από το μυαλό μου.

Τα εταιρικά σκάνδαλα, και ειδικότερα η δημοσιότητα που έλαβαν, έχουν οδηγήσει σε συζήτηση ή κατάλληλη ρύθμιση και σε κάποια μέτρα –σε θετικά βήματα για τη διασφάλιση της λογιστικής εντιμότητας και σε ορισμένα προταθέντα μέτρα, όπως αυτό απαιτείται από την περίσταση, για την αντιμετώπιση των διοικήσεων και τον περιορισμό της εταιρικής απάτης. Ιδιαίτερα προσοχή δόθηκε στους αδικαιολόγητα ενδοτικούς δημόσιους λειτουργούς, ανάμεσα στους οποίους έβρισκε κανείς και μέλη της πολύ σημαντικής Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς. Προφανές αποτέλεσμα ήταν να αμφισβητηθεί δικαιολογημένα η ποιότητα της προσπάθειας για επιβολή ρυθμίσεων. Είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι η εταιρική επιρροή φτάνει μέχρι τους ελεγκτικούς μηχανισμούς. Είναι αρκετά δύσκολο να υπερασπιστείς τη συμπεριφορά μιας εταιρείας εν όψει μιας αρνητικής δημόσιας εικόνας. Απαραίτητη είναι η ανεξάρτητη, τίμια και επαγγελματικά ικανή ρύθμιση, πράγμα πολύ δύσκολο σε έναν κόσμο κυριαρχίας των μεγάλων επιχειρήσεων. Το τελευταίο αυτό γεγονός οφείλουμε να το αναγνωρίσουμε και να το αντιμετωπίσουμε. Η καλύτερη λύση, για την οποία δεν υπάρχει άλλη καλύτερη εναλλακτική, είναι η αποτελεσματική εποπτεία. Η συμπεριφορά των διοικήσεων των επιχειρήσεων μπορεί να διορθωθεί εκ βάθρων, αν υπάρχει και το όχι και τόσο ευχάριστο μεν, πραγματικό δε, ενδεχόμενο φυλάκισης.

 

Η αποτελεσματική επιβολή ρυθμίσεων είναι προς το δημόσιο συμφέρον

 

Η επιχείρηση αποτελεί ένα από τα σημαντικά κομμάτια της σύγχρονης οικονομικής ζωής. Πρέπει να τη διατηρήσουμε. Ωστόσο, θα πρέπει η λειτουργία της να εναρμονίζεται με τα αποδεκτά πρότυπα και τους ισχύοντες δημόσιους περιορισμούς. Η ελευθερία είναι το απαραίτητο συστατικό για την επωφελή οικονομική δράση. Η ελευθερία δεν πρέπει να συγκαλύπτει ούτε τη νόμιμη ούτε την παράνομη κατάχρηση εισοδήματος ή πλούτου. Οι διοικούντες την επιχείρηση πρέπει να έχουν εξουσία για δράση, αλλά όχι για τη διενέργεια υποκριτικά αθώων απατών. Εδώ έγκειται, δεδομένης της δύναμης των επιχειρήσεων, η πλέον προκλητική και επείγουσα ανάγκη. Μια κοινωνία, στην οποία κυριαρχεί το επιχειρηματικό οικονομικό έγκλημα και η κατάχρηση, ούτε μπορεί να προσφέρει ούτε πάνω από όλα μπορεί να επιβιώσει.

Η καλή συμπεριφορά της εταιρείας ως αποτέλεσμα της αποτελεσματικής επιβολής ρυθμίσεων είναι προς το δημόσιο συμφέρον.

Παπαθανάκης Σταύρος

Σ

ΚΑΝΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ